Singlehanded 2026
Journaal Zeehond Singlehanded 2026
Dit is het journaal zoals tijdens de Singlehanded 2026 vastgelegd. Meer over deze editie van de tocht op https://singlehanded.nl/editie-2026/. Voetnoten zijn later toegevoegd.
Nou vooruit dan - met potlood. Vertrokken uit Lelystad met NNO
5 bestemming Urk. Opkruisen dus [1],
maar zolang er energie is moet je eerst naar de Wadden, is het devies. Ik moet
als eerste naar Texel[2]
en vandaar pas naar Vlie en Terschelling. Met de oostenwind die er dan staat
wordt het Scheurrak[3] de
bottleneck, en ik weet nog niet hoe ik dat ga oplossen. Idee is vandaag nog de Kreupel
te ronden, Medemblik misschien, Workum als ik echt zin heb, maar dat kan ook op
de terugweg.

17:15 Urk geweest. Bij het uitvaren lieflijk kort
hagelbuitje in de volle zon. Medemblik is net niet bezeild meer, en Hop Zuid al
helemaal niet.
19:30 Met tegenzin net eten opgewarmd en het
is niet te hachelen. Ik ben toch een beetje katterig van de @#$! golfslag.
Vergeten thermosje water te maken. Ik drink niet genoeg[4].
20:45 Ik had zitten knijpen[5]
om de Gelderse Hoek nog een beetje veilig te ronden. Maar moest op het laatste
moment afvallen om vrij te blijven van de tegemoetkomende Tzigane. Ik zat
meteen vast in de netten aan staken. Motor gebruikt om los te komen. Volgend
jaar zo'n koplamp installeren!
22:15 Medemblik binnengelopen en aangelegd aan
de Sangha. Kreeg een lekker kommetje soep 😉. Samen stempels gehaald. Gegeten en wat opruimwerk. Morgen 06:00
wekker gezet.
ZONDAG. Vroeg op met banaantje en koffie.
Stevige noordoosten wind. 06:45 eruit in het donker. Er werd al druk gezeild.
Een klapje moeten maken om vrij te blijven van de kust, want ik wil niet weer
in de netten komen te hangen... Ik was alleen in de Stevinsluis en in het
Visjagersgaatje. Bij de uitgang van het Gat Van De Stier kwam de Jutter op
fotoshoot afstand langs, maar mijn telefoon zat met een zekere ritsrats vast
aan het interieur dus foto is mislukt. De Jutter ging dus terug over het
IJsselmeer… Slim, want mijn plan was tot nog toe geweest om te wachten op Texel
tot het laagwater 's avonds laat om dan de vloedstroom te gebruiken om op te
kruisen. De wind begon al te ruimen en het lukte me daardoor al de haven te bezeilen.
Met stevige wind naar binnen gejakkerd, de havenmeester zit toch in de kerk of
aan de borrel. Legde aan naast de Dulce die een wantspanner kwijt was. Zelfde generatie
als mijn boot, ik herkende het maatje en inderdaad, ik had een passende reserve
in mijn bakskist. Met zijn vieren (Minke en Jasper van de Rebel erbij) even beraad
gehad op mijn boot over de opties. Ik zag er maar één: achter de Jutter aan
over het IJsselmeer naar Makkum[6].
Snel vertrokken, voornoemde drie achter me aan. In de Texelstroom klotst het
water over mijn vloerborden[7].
Helemaal lens gepompt en het blijft weg. Misschien is er wat water binnengekomen
via de gangboorden en de bakskist. Was eerder namelijk best scheef gegaan op de
weg hierheen met mijn ene rifje in zeven Beaufort. De anderen haalden me snel
in want de wind was inmiddels geruimd naar het oosten. Met een stevige vier
heerlijk 4 uur kruisen tegen de stroom in (even punt slijpen). Bij zonsondergang aangekomen in Den Oever. Met
drie boten gezamenlijk door de sluis; Dulce bleef liggen en de Sangha ging mee
het IJsselmeer op. Uiteindelijk was ik 03:15 in mijn thuishaven in Makkum. Tot door
de haveningang gezeild natuurlijk.

Met drie boten gezamenlijk opkruisen in het Visjagersgaatje
MAANDAG. Reglementair uitgeslapen (dank je wel
reglementen!) en met de auto naar de Jumbo en fotoshoot met een kunstwerk. In
de sluis met Raymond van de Kingfisher gekletst. Er lagen nog twee andere boten
in de sluis, waarvan er een vlak onder de boeg van een joekel van een
binnenvaartschipper overstak tot explosieve verontwaardiging van het meisje van
de sluis. Haar stem sloeg ervan over. De Boontjes waren vandaag eens een keer
bezeild, Hallelujah! Verder geen bijzonderheden. Ja toch wel: het was een
perfecte timing: 13:15 de Pollendam in; hoogwater Harlingen was 16:00 uur. Ik
had vanaf Harlingen dus stroom tegen maar dat was toch niet te veel vanwege het
doodtij en er was meer dan genoeg wind. Maar bij ingang van de Meep was de kentering
net geweest dus ik kan nog relatief makkelijk opkruisen naar de Slenk. Nu zal
ik, na de selfie op Terschelling, het staartje van de eb kunnen gebruiken om
naar Vlieland toe te spoelen door het Schuitengat. En de volgende kentering gebruiken
om daar weer weg te komen, want dat stukje zou opkruisen zijn tegen de nu pal staande
oostenwind. Een maat van me was toevallig op de Meep en filmt mijn passage,
waarvoor dank.

Op de Meep
Op Terschelling met Raymond nog even vergeefs
een snackbar gezocht en om 19:00 uur weer onderweg naar Vlie. De Brandaris[8]
hijgt in mijn nek, maar ze doet het wel heel lief. De kardinaal[9]
die ik moest ronden kon ik niet ronden want de Vlieland veerboot zat vlak
achter/naast me en ik kon hem niet afsnijden. De Vliestroom boei gerond, het
doel van dit uitstapje naar Vlieland, want de jachthaven is deze periode dicht.
Terug naar buiten weer om die kardinaal heen - weer de Brandaris’ lieve
bemoeienissen. Ik wilde het opkruisen in een stukje Stortemelk doen, maar er
kwam een kustvaarder naar buiten die precies daar wilde ontloodsen[10],
dus heb maar aangeboden om buiten de geulen blijven. Dit was wel een beetje a-relaxed
met zeven Beaufort en een stukje zeegang. Bovendien zat ik met een dilemma in
mijn kop. Ik bedacht me nu pas dat ik de Blauwe Slenk en de Pollendam[11]
zou moeten opkruisen, met de maan al vroeg onder. Maar terug naar Terschelling
was ook hachelijk nu. Drie opties spookten door mijn hoofd: ankeren, motoren,
of afsteken over een plaat. Uiteindelijk lekker warm aangekleed en helemaal
voor het opkruisen gegaan. Een dieselkacheltje in de kajuit maakt je ook een
beetje slapjes. Mooie tracks gelegd - die nemen ze je niet meer af.

In de nacht naar Harlingen
In de Boontjes weer op de automaat en lekker
de warmte in. Ik paste nog net achter een beroepsvaart met 2400 ton zand in de
grote sluis. Een beetje scheefliggen om er tussen te passen. In de sluis kreeg
ik de KNRM-berging mee op de radio van een deelnemer die 3 uurtjes na mij op de
Pollendam was geraakt, een ontnuchterende ervaring. 04:30 lag ik weer op mijn
eigen plek in Makkum. PS Oh ja de waterzak waar 100 liter water zat is leeg. Ik
denk dat ik die naar buiten heb gelensd. Nu weet ik ook dat het niet slim is om
een buisje Steradent in je watertank te gooien en vervolgens de dop erop te doen[12].
DINSDAG. Weer reglementair uitgeslapen en rond
de middag vertrokken naar Workum. Diep onder de kust gedoken; daar is de wind
beter. Hij was al een beetje zuidelijker dan Oost. Alweer door het havenhoofd
gezeild, gaat steeds makkelijker. Bulletproof gezien, altijd leuk (AAA-hoooyyy!)
maar ook even gesproken.

In Workum
Op naar de Kreupel. Wind zet al wat aan en ruimt
al wat meer. De Kreupel omzeild, toch weer een extra klapje nodig voor
Enkhuizen. 21:00 uur door de sluis even vastgeknoopt voor een momentje voor
mezelf. Toen weer op pad naar Pampus. Gaandeweg draait de wind van Oost naar
Zuid, als verwacht, maar te vroeg voor mijn gemak, want nu moet ik toch weer
opkruisen. Ik zeg Pampus, maar het is eigenlijk
niet naar Pampus maar naar een boei er vlakbij, de IJM18. Daarna snel anker uitgegooid
in de vluchthaven. Administratie bijgewerkt en neergevallen. Beetje saai dagje
dus, maar wel lekker veel mijlen zonder te hebben hoeven kruisen.
WOENSDAG. Met een blokje slaap, boterhammetje kauwend
het anker staan hieuwen[13],
maar die zat muurvast. Er was ook geen golfslag in het haventje die me kon
helpen het anker uit te breken. Ik had geen zin om nu nog mijn rug te verknooien
dus 10 seconden vol motor achteruit en hij was los uit de harde grijze klei. Op
halve wind onder de hoge wal, was perfect voor administratie afwerken. Toch net
niet genoeg wind. 12:00 uur langs de poepende man[14].
Sluisliggers doen tergend langzaam over hun vertrek maar wat schelen deze paar
minuten op 58 zeil uren? Mooie tocht weer! Veel plezier aan gehad en weer veel
geleerd. Dank!

Volledige trip
[1] De wind stond zaterdag
Noord, en zou zondag halverwege de dag naar Oost draaien. Pas dinsdagavond zou
hij doordraaien naar Zuid. De steady oostenwind gedurende een groot deel van de
zeilperiode maakte de planning overzichtelijk en hoopvol.
[2] In de afgesloten envelop
zat naast de zeilaanwijzing ook een paar sokken. Die kwamen in drie varianten:
een met Texel erop, een met Vlieland, en een met Terschelling. Van de drie
waddeneilanden moest je verplicht als eerste naar het eiland van je sokken.
Voor een buitenstaander zal dit waarschijnlijk absurd klinken, voor een
singlehanded zeiler is dit van de meest bittere ernst.
[3] Dit was natuurlijk
helemaal niet waar. Van Texel zijn er meerdere routes die naar
Vlie/Terschelling gaan: via de Doove Balg, buitenom, over zee, of via het
IJsselmeer.
[4] Het lukt me nog steeds
niet om genoeg te drinken tijdens zeilen. Ik moet me er bewust toe aanzetten
want anders komt het er niet van. Er zit een onbewust iets in me dat me ervan
weerhoudt. Ik kan wel verzinnen wat, maar dat lost niks op. Maar te weinig drinken
maakt me eerder katterig.
[5] Met ‘knijpen’ wordt
bedoeld iets meer tegen de wind in te gaan dan handig is. De boot gaat er
effectief langzamer door varen en verlijert meer. Maar als je ruimer gaat varen
moet je een klap maken, ofwel overstag gaan, en dat kost je energie, je wordt
nat etc. De drang om te knijpen is venijnig en onderbewust.
[6] In terugblik, had het niet eens zo gek geweest om het laagwater af te
wachten en via Kornwerd door te gaan naar Terschelling. Achteraf bleek dat ik
tot voorbij 03:00 nodig had om in Makkum te komen. Als ik toch via Kornwerd was
gegaan had ik op dat tijdstip al op Terschelling kunnen zijn. Maar ja, achteraf
is het mooi wonen, en ik moest door.
[7] Er stond dus water in
mijn boot. Voor de novice zou dit reden zijn tot paniek, en als ik het niet weg
had kunnen pompen had ik waarschijnlijk ook wel een andere noot gezongen. Maar
het hebben van een stalen boot, de ervaring dat ik wel vaker een raampje open
laat staan, en de ervaring dat ik vaker mysterieuze plassen water had
weggepompt die niet terugkwamen, maakten dat ik dit voorval al vergeten was
toen ik in Den Oever aankwam.
[8] Als je rond Terschelling
vaart, val je onder de Verkeerscentrale Brandaris. Die gasten zitten op de
historische vuurtoren en bemoeien zich, heel terecht en deskundig, met het
verkeer in hun blokgebied. Ze kunnen je oproepen en aanwijzingen geven. Dat er een
horde singlehanded zeilers langs komt drukt zwaar op hun
verantwoordelijkheidsgevoel.
[9] Een kardinaal is een
soort boei waar je de hoek om kunt draaien, van cardanus = scharnier. Niet te
verwarren overigens met de cardan-as, die is vernoemd naar Gerolamo Cardano.
[10] Vanuit Harlingen varen er
grote schepen af en aan naar zee. Ze hebben dan een loods aan boord, die ze
door de geulen loodsen. Op een gegeven moment moet zo iemand van boord, en dat
doet-ie met een trappetje en dan stapt-ie op een loodsboot. Als zo’n beste man
aan zo’n trappetje bengelt in het donker bij windkracht 7 wil hij natuurlijk
niet dat er een plotseling een zeilboot opdoemt.
[11] De Pollendam is een smal
vaarwater bij Harlingen, dat aan een kant wordt begrensd door een dam van
basaltkeien die onder water liggen. Het barst daar van de onverlichte boeien en
steekbakens, en je hebt een heldere geest nodig om ze uit elkaar te houden en
niet op die dam te lopen. Opkruisen langs de Pollendam kies je niet voor de
lol.
[12] Op een zeilboot heb je
een kraantje waar redelijk schoon water uit komt. Dat water komt uit een tank,
soms uit een flexibele tank, een waterzak. De watervoorraad gaat op een gegeven
moment stinken en moet dan gereinigd worden. Het was een experiment om dit te
reinigen te doen met Steradent.
[13] Het hieuwen van het anker
is dat je aan de ankerlijn trekt om hem naar binnen te halen. Als het anker in
de kleibodem vast zit, trek je de ankerlijn strak en zet je hem vast op de
boeg. De op- en neergaande beweging van het schip trekt het anker dan
moeiteloos los. Tenzij er geen op- en neergaande beweging is.
[14] De poepende man is een kunstwerk van Antony Gormley dat bij een ingang tot de haven van Lelystad
staat.
Comments